Perpetuum mobile

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Perpetuum mobile.GIF

Ik drink om te vergeten dat ik drink om te vergeten.
~ Dronkaard over zijn ten onrechte als perpetuum mobile beschouwde gewoonte.

Het perpetuum mobile, letterlijk "eeuwigdurend bewegend", maar dan in het Latijn, want dat staat mooier en bekt beter, is een actie die, eenmaal ondernomen, de ondernemer ervan verplicht om ze eeuwig te blijven ondernemen, op straffe van eeuwige verdoemenis. Het perpetuum mobile kan doorgegeven worden aan een andere persoon, die daarvoor meestal een hoge som gelds vraagt. In deze branche, die uitsluitend mensen overkomt[1], worden dan ook grote bedragen overhandigd. Tot op heden is nog geen enkel ander levend wezen ontdekt dat geketend is aan een perpetuum mobile. Goed om weten is dat kenners onderscheid maken tussen het echte en het onechte perpetuum mobile.

Het echte perpetuum mobile[bewerken]

Een perpetuum mobile kan op de meest diverse plaatsen, en in de meest verscheiden omstandigheden toeslaan, een wetenswaardigheid die oplettende Oncyclopedialezers voor heel wat ongemak kan behoeden. Aangezien enkel het echt perpetuum mobile slachtoffers maakt, wordt dat eerst behandeld.

Mentaal: de kip en het ei[bewerken]

Het beroemde probleem van "De kip en het ei: wat kwam eerst?" is het beroemdste voorbeeld van een mentaal perpetuum mobile. Het wordt vrij gemakkelijk doorgegeven wanneer de getroffene iemand vindt die argeloos meedenkt over het probleem, aldus het perpetuum mobile overnemend. Een ander, bijna even bekend voorbeeld, is het nadenken over de meervoudsvorm van het perpetuum mobile. U wordt van harte aangeraden u niet over te geven aan deze denkoefening, en onmiddellijk door te gaan naar de volgende paragraaf.

Schriftelijk: de vervloekte schrijver[bewerken]

Dit reliëf, op het Forum in Rome, onderaan in de hoek links wanneer men van Utrecht komt, zou wel eens de verdoemde eerste schrijver van de uitdrukking "perpetuum mobile" kunnen af uit verbeelden.

Indien u dit leest, dan hebt u wijselijk gehoor gegeven aan de aanmaning aan het einde van de voorgaande paragraaf. Nee, nee, niet terugkeren, HIERRR BLIJVEN!. Oef, dat was op het nippertje...

Een ten onrechte vaak vergeten slachtoffer van het perpetuum mobile is de persoon die als eerste de woorden "perpetuum mobile" neerschreef. De identiteit van deze schrijver is onbekend, maar aangezien de gewraakte woorden Latijn zijn enerzijds, en in het menselijk collectief geheugen gegrift staan als stammende uit de nacht der tijden anderzijds, wordt algemeen aangenomen dat hij gesitueerd dient te worden in de vroege jaren van de Romeinse beschaving. Zijn ononderbroken achter elkaar schrijven van de twee woorden inspireerde de eerste Romeinse onderwijzers tot het straffen van leerlingen met het schrijven van strafregels, een praktijk die zich over de beschaafde wereld verspreidde met de uitbreiding van de invloed van Rome over de Oude Wereld.

Muzikaal: bisnummers zijn voor watjes[bewerken]

Ook muzikanten kunnen getroffen worden door een perpetuum mobile, wanneer een componist een werk schrijft dat die titel draagt. De muzikant, of het ensemble dat zulk werk voor het eerst vertolkt, is verplicht om het te blijven uitvoeren, tenzij een vervanger zich aanbiedt. Zo spelen de Die Wiener Straßenmusikanten sinds 1861 onophoudelijk het werk "Perpetuum Mobile" van de Weense componist Johan Strauss II, aldus een permanente bezienswaardigheid in deze sfeervolle stad vormend. De titel hoeft zelfs niet eens letterlijk "Perpetuum mobile" te zijn, een kenmerk dat treffend geïllustreerd wordt door I Virtuosi di Roma, die al sinds 1835 zonder verpozen het werk "Moto perpetuo" van Nicolò Paganini ten beste geven[2]. Een niet door een componist bedoeld perpetuum werd gecreëerd in 1923, toen de (toen) beroemde operatenor Giuliani Picobello zich tijdens zijn grote aria in Giuseppe Verdi's "Rigoletto" deerlijk vergiste, en in plaats van het beroemde (en sindsdien dus ook beruchte) "La donna è mobile..." te zingen, plots het publiek verbaasde met "Perpetuum mobile...", zichzelf aldus verplichtend om die aria met die tekst onafgebroken te blijven zingen. Omdat zulks de goede werking van de Scala van Milaan in het gedrang bracht, werd de getroffen tenor met zachte doch dwingende hand verplaatst naar een afdakje aan de achterzijde van het beroemde operahuis, waar eerst hij, en dan zijn opvolgers, het lied in die versie dag en nacht hebben vertolkt, en dat nog doen, tot grote ergernis van de omwonenden, en tot groot jolijt der toeristen.

Onderwerelds: de verdoemde verdoemenis[bewerken]

Omdat hij het gewaagd had de goden uit te dagen, werd de Griekse restauranthouder, handelaar in tweedehandsvierspannen, fabrikant van souvenirbeeldjes en, in functie van en voorafgaand aan dat alles stichter van het Oude Korinthe, Dimitros Sisyphos gedoemd om in de onderwereld voor eeuwig en drie dagen een rotsblok tegen een helling op te duwen, om telkens dat rotsblok weer naar beneden te zien rollen, en te moeten herbeginnen. De weinig benijdenswaardige situatie van de man toont aan dat niet alleen eeuwigdurende verdoemenis het gevolg kan zijn van het niet respecteren van een perpetuum mobile, maar dat het perpetuum mobile ook de verdoemenis zélf kan zijn. De heer Sisyphos is des te beklagenswaardiger, omdat hij zijn door de goden opgelegde straf niet aan iemand anders kan doorgeven. Hij is dus nog een tijdje bezig, en kijkt reikhalzend uit naar het einde der tijden. In Griekenland wordt het verkrijgen, in 1921, van een dagelijkse rustpauze van een kwartier en een halve dag vakantie per jaar voor Sisyphos, als de grootste verwezenlijking van het Griekse socialisme beschouwd[3].

Het onechte perpetuum mobile[bewerken]

Een perpetuum mobile kan ook een groep mensen overkomen.

Een onecht perpetuum mobile veronderstelt geen onafgebroken menselijke actie, en dus ook geen eeuwige verdoemenis. Het is dan ook vooral als theorie terug te vinden.

Wiskundig: een kwestie van dimensies[bewerken]

Wiskundigen kennen ook verscheidene perpetua mobilia, want zo heten die dingen wanneer ze in groep rondhangen, die geen menselijke actie vereisen, maar gevaarlijk dicht aanleunen bij het mentale perpetuum mobile. Het gaat om twee hypothetische, drie reële (voor zover wiskunde reëel kan genoemd worden) en oneindig veel onbestaande perpetua mobilia, die zich elk in een specifieke dimensie bevinden:

  1. nuldimensionaal perpetuum mobile: het minpunt (hypothetisch);
  2. ééndimensionaal perpetuum mobile: de punt;
  3. tweedimensionaal perpetuum mobile: de cirkel;
  4. driedimensionaal perpetuum mobile: de bol;
  5. vierdimensionaal perpetuum mobile: teruggaan in de tijd (hypothetisch);
  6. vijf- of meerdimensionaal perpetuum mobile: bestaat niet. Echt niet.

De complexiteit van deze vormen is van zulke omvang, dat elke extra uitleg totaal buiten het kader van een Oncyclopedia-artikel valt, en het brein van zowel de trouwe lezer als de toevallige passant nodeloos zwaar zou belasten. Het volstaat om te weten dat ze er zijn. Of niet zijn. Of hypothetisch zijn.

Zijn of niet zijn, dat is de hypothese.
~ William Shakespeare over het wiskundig perpetuum mobile.

Optisch: de charme van het geanimeerd gif bestand[bewerken]

Simulatie van wat er gebeurt met iemand die er niet in slaagt om zijn perpetuum mobile door te geven aan iemand anders.

Dat een perpetuum mobile zo niet altijd, dan toch zeer vaak uit onverwachte hoek komt, bewees het fenomeen van het geanimeerde gif bestand, meer de exemplaren van het circulaire of lusvormige genre. Wanneer een dergelijk bestand eenmaal gecreëerd is, en, niet onbelangrijk, op het internet gepubliceerd wordt, blijft de beweging ervan eeuwig doorgaan. Er wordt beweerd dat dit kan gestopt worden door wereldwijd alle computers een kort ogenblik stil te leggen, vervolgens alle geanimeerde gif bestanden te verwijderen, en dan alles weer op te starten, maar dat is slechts een theorie, waartegen groot verzet wordt aangetekend door onder andere ziekenhuispersoneel, militairen en ruimtevaartdeskundigen. Omdat sommige computergebruikers door een dergelijk beeld zodanig gebiologeerd raken, dat ze het blijven zien ook wanneer hun computer is uitgeschakeld, wordt wel eens geopperd dat men hier over een echt perpetuum mobile dient te spreken.

Planetair: en tóch beweegt ze![bewerken]

Van een even controversieel als onecht perpetuum mobile maken wij allen deel uit, althans volgens ongeveer de helft der erkende astronomen: de eeuwig ronddraaiende planeten waartoe ook de onze behoort. "Fout!" zeggen de ongeveer 50 andere procent, "Dit is geen perpetuum mobile, want de beweging is niet altijd exact hetzelfde, omdat het heelal uitdijt!". "Toch wel," repliceert dan weer die andere wazige helft: "het uitdijen van het heelal maakt ook deel uit van een eeuwigdurende cyclus, dat wisten de Maya's al!". Aangezien het tóch om een onecht perpetuum mobile gaat, en er geen mensen eeuwige verdoemenis riskeren, heeft dat eigenlijk niet zo'n belang. Maar we geven het even mee. Voor de volledigheid.

Tierragira.gif

Statistisch: de stappenteller[bewerken]

Onderstaand stappenplan zat bij de allereerste stappenteller uit de geschiedenis, maar heeft nooit een perpetuum mobile ontketend, omdat elke gebruiker na een paar keer herbegonnen te zijn, geërgerd stappenteller én stappenplan weggooide:

Stap 1: zet de stappenteller op nul;
Stap 2: druk op de stappentelknop;
Stap 3: realiseer u dat de stappenteller 1 stap achter loopt.

Pas toen in 2002 de Duitse firma Stapp & Teller de handleiding aanpaste, ontstond de stappentellerhype die nog steeds toeneemt.

Déjà-vu: de heruitzending[bewerken]

Het heruitzenden van populaire tv-programma's wordt als een onecht perpetuum mobile beschouwd, omdat er subtiele verschillen zijn tussen ofwel bepaalde episodes van een bepaalde reeks, ofwel bepaalde matchen in een bepaalde sport. Omdat enkel de échte fans en/of supporters dergelijke subtiliteiten opmerken, blijft dit in de XXste eeuw ontstane misverstand verder leven. Er is overigens evenmin ooit een consensus bereikt omtrent het statuur van verdoemde van de kijker van dergelijke programma's, en hoewel wel eens aan een medemens gevraagd wordt om een heruitzending "op te nemen" omdat de fan en/of supporter een dag of zo niet kan beschikken over een kijktoestel, mondt dit zelden of nooit uit in het overnemen van het kijkgedrag.

Het perpetuum mobile als wapen[bewerken]

De grote Romeinse strateeg Marcus Longinus Naso was de eerste, en meteen ook de laatste, die in 19 vóór C. voorstelde om het perpetuum mobile als wapen in te zetten, en meer bepaald bij het neerslaan van de opstanden in Asturias (Spanje). Bij het bestuderen van het verschijnsel werd hij er zelf het slachtoffer van: door, tijdens een redevoering, te vaak, te nadrukkelijk en te luid de uitdrukking te gebruiken, maakte ze zich van hem meester, en werd hij gedoemd om de redevoering in kwestie, "De perpetuo mobilis", zonder verpozen te herhalen, tot grote onvrede van eerst zijn publiek, en dan zijn wijdere omgeving. Doordat de redevoering aan de lange kant was, en veel moeilijke woorden bevatte, vond hij niemand die het perpetuum mobile kon of wou overnemen, en stierf hij de ondood: hij bleef reciterend op Romeinse bodem ronddwalen, en ook nu nog kan men hem tegenkomen, in volle militaire uitrusting, met een smekende blik in de ogen. In de loop der tijden is de kennis van het Latijn, althans als gesproken taal, echter zodanig afgenomen, dat de kans dat iemand zijn redevoering overneemt, intussen tot ongeveer nihil is gereduceerd. Longinus richt zich dan ook al jaren op humaniorastudenten die Rome bezoeken, maar zelfs daar is de kennis van het Latijn zo goed als onbestaande geworden.

Bestrijden of genezen?[bewerken]

Er is nog geen afdoende bestrijding van het fenomeen voorhanden. Immers, zolang mensen in eeuwige verdoemenis blijven geloven, houdt de angst hiervoor elk perpetuum mobile in beweging. Anderzijds verdient ook een andere benadering aandacht: indien men het fenomeen als een psychische aandoening beschouwt, dan moet het perpetuum mobile niet bestreden, maar genezen worden. Of zelfs voorkomen, want dat is nog beter dan genezen, zoals Asklepios al opperde[4].

Vermaledijde studie[bewerken]

Het bestuderen van het perpetuum mobile werd in 1940 door Professor W. Druyff unaniem en desperaat uitgeroepen tot perpetuum mobile, omdat hij na tien jaar onderzoek gemerkt had dat hij op een onderwerp was gestoten dat hij nooit zou kunnen afronden. Het feit dat de confrater die hem de studie voorstelde

  • er bijzonder afgeleefd uitzag;
  • hem een flinke geldsom aanbood (die hem toeliet zijn eigen uitgeverij te starten)

had bij hem geen belletje doen rinkelen, vergefelijk voor een tienjarige, hoe extreem verstandig die ook moge wezen.[5] Wanneer een brein als dat van de professor na tien jaar nog niet met een studie-object klaar is, dan werpt dit dus inderdaad serieuze vragen op, en het koppige karakter van de professor kennende, zien we hem nog niet meteen zijn onderwerp aan iemand anders doorgeven.

Zie ook[bewerken]

Een perpetuum mobile kan behoorlijk vermoeiend zijn.


Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
16 juli 2018
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.


Notenbalk[bewerken]

  1. Het perpetuum mobile overkomt een getroffene, al zijn er altijd fantasten geweest die actief op zoek waren naar een perpetuum mobile, en dat dan ook vonden. Wantrouw mensen die beweren Harry de Hulpeloze Hamster te hebben gezien, de geest van de tot immer doortrappen gedoemde hamster: zij fantaseren erop los en naaien u een oor aan.
  2. Het dient opgemerkt dat Strauss zijn Perpetuum Mobile niet met zijn eigen orkest uitvoerde, en dat Paganini evenmin zijn Moto perpetuo zelf uitvoerde.
  3. Pogingen om iets dergelijks te verkrijgen voor de even onfortuinlijke Tantalos, liepen stuk op Zeus' argument dat de socialisten zich onsterfelijk belachelijk dreigden te maken door te ijveren voor de rechten van een koning.
  4. Asklepios opperde wel meer, zoals "An apple a day keeps the doctor away", een uitspraak die controversieel zou geweest zijn, omstreeks 1200 vóór C., ware het niet dat er toen nog geen enkele Griek Engels kende. "Opperen is mopperen!" en "Offeren, niet opperen!" waren al controversieel genoeg. Een echte grapjas, die Asklepios.
  5. De voorlopige titel van dit Werk In Uitvoering zegt genoeg: "Waar moet dit heen: het perpetuum mobile als eeuwig studie-object".
Dit is een
Afbeelding pieperzegel.png
PIEPER